از مأمومين در شك و بعضى ديگر داراى يقين باشند ، بايد ، امام به مأمومى كه صاحب يقين است رجوع نمايد ، بلكه بعد از آن كه امام رجوع به مأموم نمود ، در صورتى كه برايش گمان حاصل شود ، مأمومى كه شك دارد ، بايد به امام رجوع نمايد و اگر براى امام جماعت گمان حاصل نشود ، بنابر اقوا مأمومى كه شك دارد ، نبايد به امام رجوع كند و بايد طبق وظيفه‌اى كه در شك دارد ، عمل نمايد . ( 1 ) مسألهء 4 - اگر براى هر يك از امام و مأموم شكى عارض شود ، چنانچه شك هر دو يكى باشد ، بايد هر دو طبق وظيفه‌اى كه در آن شك هست ، عمل نمايند ، كما اين كه اگر شك آنها مختلف باشد و بين دو شك ارتباطى نباشد ، مثل آن كه يكى از آنها بين دو و سه شك نمايد و ديگرى بين چهار و پنج شك كند - در چنين صورتى - مأموم قهرا نمازش فرادا مىشود و هر دو بايد طبق وظيفه‌اى كه در شكّشان هست عمل كنند و امّا اگر بين دو شك ارتباط و قدر مشتركى باشد ، مانند آن يكى از آنها بين دو و سه شك نمايد و ديگرى بين سه و چهار ( شك داشته باشد ) ، در مثل اين مورد بايد هر دو بنا را بر قدر مشترك ، مانند سه در مثال ، بگذارند ، زيرا مقتضاى رجوع كسى كه شك دارد به كسى كه ركعات نماز را حفظ كرده است ، همين است ، براى آن كه كسى كه شك در دو و سه دارد ، معتقد است كه ركعت چهارم انجام نگرفته و نسبت به ركعت سوم شك دارد و كسى كه در سه و چهار شك دارد به وجود ركعت سوم معتقد است و نسبت به ركعت چهارم شك دارد ، پس اوّلى ( كه در وجود ركعت سوم شك دارد ) در تحقق ركعت سوم به دوّمى ( كه نسبت به آن يقين دارد ) رجوع مىنمايد و دومى ( كه نسبت به ركعت چهارم شك دارد ) در اين كه هنوز ركعت چهارمى در بين نيست به اولى ( كه نسبت به نفى ركعت چهارم يقين دارد ) رجوع مىكند و نتيجه امر بناگذارى هر دو بر ركعت سوّم مىشود و احتياط آن است كه علاوه بر اين ، نماز اعاده شود البته در تحقق احتياط براى اوّلى ( كه بين دو و سه شك دارد ) بنا را بر سه گذاشتن و خواندن نماز احتياط كفايت مىكند . به شرط آن كه شكش بعد از انجام هر دو سجده پيدا شده باشد . ( 2 ) و از آن جمله است - شك در ركعات نماز مستحبّى ، چه يك ركعتى باشد ، مانند نماز وتر يا دو ركعتى كه مخيّر است بنا را بر اقلّ يا اكثر بگذارد ، و اوّلى افضل است و اگر بنا گذاشتن بر اكثر نماز را باطل مىكند بايد بنا را بر اقلّ بگذارد . اما شك در كارهاى نماز مستحبى ، مانند شك در كارهاى نماز واجب است چنانچه در محل باشد بايد آن را انجام دهد و اگر محل آن گذشته باشد ، اعتنا نمىكند و ( در نماز مستحب ) قضاى سجدهء فراموش شده و تشهد فراموش شده ، واجب نيست ، و سجدهء سهو در نماز مستحبّى در اثر پيدا شدن موجبات آن ، واجب نيست . ( 3 ) مسألهء 5 - نمازهاى مستحبّى كه كيفيّت خاصّ يا سورهء مخصوصى دارند ، مثل نماز شب دفن ميّت و نماز غفيله ، در صورتى كه آن كيفيّت را فراموش كند ، چنانچه برگشتن و جبران آن ممكن باشد ، بايد برگردد و تدارك